Fidye yazılımı, bilgisayardaki dosyaları şifreleyip açmak için para isteyen zararlı bir programdır. Bir acentede veritabanı, poliçe ekleri ve yedekler aynı ağdaysa hepsi birden kilitlenebilir ve iş günlerce durabilir. İyi haber şu: Alınacak önlemlerin çoğu pahalı değildir, yalnız düzenli uygulanmaları gerekir.
Fidye yazılımı nasıl girer?
Saldırıların büyük kısmı birkaç bilinen kapıdan girer:
- E-posta ekleri ve bağlantıları: Fatura, icra, kargo ya da hasar evrakı gibi görünen bir ek açılır.
- Uzak masaüstü bağlantıları: İnternete açık bırakılmış ve zayıf şifreli uzak masaüstü (RDP) hesapları denenerek ele geçirilir.
- Güncellenmemiş yazılımlar: Windows, tarayıcı ya da başka bir programdaki bilinen açıklar kullanılır.
- Korsan yazılım ve sahte indirmeler: “Ücretsiz” sürüm diye indirilen kurulum dosyası zararlı program taşır.
- USB bellekler: Dışarıdan getirilen bir bellek ağdaki bilgisayarlara bulaşır.
E-postada dikkat
Acenteler gün boyunca sigorta şirketlerinden, müşterilerden ve tanımadıkları kişilerden ek alır; bu yüzden e-posta en önemli giriş noktasıdır.
- Beklemediğiniz bir ekte, özellikle sıkıştırılmış dosya (.zip, .rar), makrolu Office belgesi ya da .exe, .js, .scr uzantılı dosyalarda durun.
- Gönderen adı tanıdık olsa bile adresin tamamına bakın; tek harf farkı olabilir.
- “Acil”, “son gün”, “hesabınız kapatılacak” gibi baskı kuran iletilerde göndereni telefonla arayıp doğrulayın.
- Office’te makroları varsayılan olarak kapalı tutun.
- Yanlışlıkla bir eki açtığını fark eden çalışanın bunu hemen söylemesini isteyin; erken haber, hasarı küçültür.
Kendi alan adınızla çalışan bir kurumsal e-posta hizmetinin istenmeyen ileti süzgeci de bu riski azaltır; ama hiçbir süzgeç dikkatli bir kullanıcının yerini tutmaz.
Güncelleme ve antivirüs
Kişisel Verileri Koruma Kurumu’nun Kişisel Veri Güvenliği Rehberi de yama yönetimini, yazılım güncellemelerini ve güncel tutulan antivirüs ürünlerini temel teknik tedbirler arasında sayar; kullanılmayan programların kaldırılmasını önerir.
- Windows güncellemelerini otomatik açık tutun; desteği bitmiş Windows sürümlerini kullanmayın.
- Her bilgisayarda güncel bir antivirüs olsun ve tam tarama düzenli yapılsın.
- Kullanılmayan programları kaldırın; korsan yazılım kurmayın.
- SQL Server’ın çalıştığı sunucu bilgisayarı ayrıca önemlidir: Bu bilgisayarda internette gezinme ve e-posta okuma yapılmamasına çalışın.
Uzak erişimi kapatın ya da daraltın
Uzak masaüstü bağlantısını internete doğrudan açmayın. Dışarıdan çalışmak gerekiyorsa güvenilir bir VPN kullanın, güçlü şifre ve mümkünse iki adımlı doğrulama isteyin. Şube / prodüktörlerinizin ya da evden çalışan personelin verilere ulaşması gerekiyorsa, onlara sunucunuza uzak masaüstü açmak yerine Web Portal hesabı vermek daha kontrollü bir yoldur: Herkes yalnız yetkisi olan ekranları görür ve portalda iki adımlı doğrulama açılabilir.
Destek için bilgisayarınıza bağlanmamız gerektiğinde bağlantı, yalnız sizin çalıştırdığınız Online Yardım programı ve bize ilettiğiniz bağlantı bilgileriyle kurulur. Sizi arayıp “destek ekibiyiz, bağlanmamız lazım” diyen ve bağlantı programı kurdurmak isteyen kişilere karşı dikkatli olun; şüphelendiğinizde bizi bilinen numaramızdan arayın.
Yetkileri sınırlayın
Fidye yazılımı, onu çalıştıran kullanıcının erişebildiği her şeye ulaşır. Bu yüzden:
- Günlük işler Windows’ta yönetici olmayan kullanıcılarla yapılsın.
- Paylaşılan klasörlere yalnız gereken kişiler yazabilsin.
- Programdaki kullanıcı yetkileri de görev bazlı olsun; ayrıntılar Kullanıcı Yetkileri ve İşlem Kayıtları yazısında.
En son savunma hattı: ağ dışındaki yedek
Bütün önlemlere rağmen bir saldırı başarılı olabilir. O gün sizi kurtaracak olan, saldırganın ulaşamadığı bir yedektir. KVKK Rehberi de fidye yazılımlarına karşı veri yedekleme stratejileri geliştirilmesini önerir ve yedeklerin yalnız sistem yöneticisinin erişebileceği şekilde, ağ dışında tutulmasını ister.
- Yedeğin bir kopyası aynı ağdaki paylaşılan klasörde değil, bağlantısı kesilen bir diskte ya da bulutta olsun.
- PSPforSQL’in Otomatik Yedekleme programıyla her gün yedek alın; isterseniz bulut yedekleme hizmetiyle bir kopyasını yedekleme sunucumuza gönderin.
- Yedeğin gerçekten alındığını Yedekleme Kayıtları listesinden ara ara kontrol edin.
Yedekleme düzenini 3-2-1 Yedekleme Kuralı ve Otomatik ve Bulut Yedekleme yazılarında ayrıntılı anlattık.
Saldırı fark edilirse ne yapmalı?
- Etkilenen bilgisayarın ağ kablosunu çıkarın, kablosuz bağlantısını kapatın; bilgisayarı kapatmadan önce bir uzmana danışın.
- Ağdaki diğer bilgisayarları ve yedek disklerini hemen ağdan ayırın.
- Fidye ödemeyin ve saldırganlarla yazışmayın; ödeme yapılsa bile dosyaların geri geleceğinin garantisi yoktur.
- Bilgi işlem desteğinizi ve PSP Yazılım destek hattını arayın; yedekten dönüşü birlikte planlayalım.
- Kişisel veriler etkilendiyse, veri ihlali bildirimi yükümlülükleri için hukuk danışmanınızla görüşün.
Arıza gününü önceden düşünmek için Yedekten Geri Dönme yazısına da göz atın.
Kontrol listesi
- Windows ve programlar güncel, antivirüs açık ve güncel.
- Uzak masaüstü internete açık değil; dışarıdan erişim VPN ya da portal üzerinden.
- Günlük işlerde Windows yönetici hesabı kullanılmıyor.
- Personel şüpheli e-postaları tanıyor ve açmadan önce soruyor; bunun için kimse azarlanmıyor.
- Her gün yedek alınıyor; en az bir kopya ağ dışında.
- Saldırı anında kimin neyi yapacağı biliniyor.