Sigorta Acentesi Nasıl Kurulur? Levha Kaydı Adım Adım

Türkiye'de sigorta acenteliği serbestçe başlanabilecek bir iş değildir: 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu, acentelik yapmak isteyenlerin Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) tarafından tutulan Sigorta Acenteleri Levhası'na yazılı olmasını şart koşar. Levhaya kayıttan önce de Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu'ndan (SEDDK) uygunluk belgesi alınması gerekir.

Bu yazıda kuruluş sürecini, 22 Ocak 2025'te yürürlüğe giren Sigorta Acenteleri Yönetmeliği değişikliklerini de dikkate alarak adım adım özetliyoruz. Başvuru formları ve istenen belgeler zaman zaman değiştiği için başvurudan önce TOBB'un ve bağlı olduğunuz odanın güncel duyurularını mutlaka kontrol edin.

Kimler Acente Olabilir?

Sigorta acenteliği gerçek kişi ya da tüzel kişi olarak yapılabilir. Şartlar Sigorta Acenteleri Yönetmeliği'nde (22.04.2014 tarihli, sonradan birkaç kez değişen yönetmelik) sayılmıştır.

Gerçek Kişi Acente

Yönetmeliğin 4. maddesine göre gerçek kişi acentenin başlıca şartları şunlardır:

• Teknik personel unvanına sahip olmak (ayrıntılar için Teknik Personel, Sınav ve Mesleki Eğitim yazımıza bakın),
• Türkiye'de yerleşik olmak ve yönetmelikte sayılan suçlardan mahkûmiyeti bulunmamak,
• Yönetmeliğin 9. maddesindeki asgari mal varlığı şartını karşılamak,
• İşi yürütecek yeterli fiziki, teknik ve idari donanıma sahip olmak,
• Yönetmeliğin Ek-1'indeki öğrenim düzeyi ve mesleki deneyim süresini tamamlamış olmak.

Tüzel Kişi Acente

Tüzel kişi acentenin merkezi Türkiye'de olmalı ve anonim ya da limited şirket olarak kurulmalıdır. Ortaklar da adli sicil şartını taşımalıdır. Genel müdür, müdür ve 2025 değişikliğiyle açıkça sayılan şube müdürü gibi yöneticiler için de ayrıca şartlar aranır. 2025 değişikliğine göre acente unvanında "sigorta aracılığı" ya da "sigorta acenteliği" ifadelerinden biri kullanılır.

Kanuna göre bankalar ve özel kanunla yetkilendirilmiş kurumlar dışındaki acenteler, bireysel emeklilik aracılığı ve SEDDK'nın uygun göreceği sigortacılıkla bağlantılı aracılık işleri dışında başka bir ticari faaliyette bulunamaz. Şirket kurarken faaliyet konusunu bu sınıra göre yazdırın.

Sermaye ve Mal Varlığı

2025 değişikliğiyle sermaye kuralları yeniden yazıldı ve tutarların her yıl yurt içi üretici fiyat endeksine göre güncellenmesi öngörüldü. SEDDK'nın 2026 için yayımladığı tutarlar şöyledir:

• Asgari ödenmiş sermaye: 4.149.275 TL,
• Şube açarak teşkilatlanacak ya da yalnız mesafeli satış yapacak acentenin merkezi için: 5.106.800 TL,
• Şube açarak teşkilatlanan acentenin her bir şubesi için: 414.927,50 TL.

Gerçek kişilerin beyan edeceği mal varlığı, tüzel kişiler için aranan asgari ödenmiş sermayeden az olamaz. Sermayenin ya da beyan edilen mal varlığının en az yarısının nakit, mevduat ya da Devlet iç borçlanma senedi gibi kolay nakde dönen araçlardan oluşması gerekir.

Başvuru ve Levha Kaydı Adımları

1. Hazırlık: Tüzel kişi olacaksanız şirketi uygun unvan ve faaliyet konusuyla kurun; teknik personel sertifikası, öğrenim ve deneyim belgelerini, adli sicil kayıtlarını ve sermaye / mal varlığı belgelerini hazırlayın.
2. Ön başvuru: TOBB'un "TOBB-AEKS Sigorta Acenteleri Uygunluk Belgesi Ön Başvuru Ekranı" üzerinden ön başvuru yapılır. Uygunluk belgesi başvurusu, TOBB'un görevlendirdiği odalara yapılır (yönetmelik md. 10).
3. Belgelerin teslimi: İstenen belgeleri bağlı olduğunuz odaya eksiksiz verin. Belge listesi oda ve dönem bazında güncellenebildiği için listeyi odanızdan alın.
4. TOBB değerlendirmesi ve SEDDK onayı: Belgeleri tamamlanan başvurular TOBB tarafından değerlendirilir ve elektronik ortamda SEDDK onayına sunulur. SEDDK'nın uygun gördüğü başvurular TOBB'a bildirilir; bu bildirim uygunluk belgesi niteliğindedir.
5. Levhaya kayıt: Uygunluk belgesi alan acente, Levhaya kayıt olmak için en geç altı ay içinde TOBB'a başvurur. Levha kayıt ücreti ve yıllık aidat TOBB tarafından her yıl duyurulur.
6. Faaliyete geçiş: Kanuna göre Levhaya yazıldıktan sonra altı ay içinde faaliyete geçmeyen acentenin kaydı silinir.

Levhaya kayıtlı acenteleri TOBB'un il bazında sorgulama sayfasından görebilirsiniz; müşterileriniz de sizi buradan doğrulayabilir.

Kayıttan Sonra Unutulmaması Gerekenler

• Plaka ve tanıtım: Faaliyet gösterilen her işyerinin girişinde, dışarıdan görülecek şekilde acente unvanı ile Levha kayıt numarasını içeren bir plaka bulunmalıdır. Antet, tabela, reklam ve internet sayfalarında da acente ve şube unvanı yer almalı; sigorta şirketi izlenimi veren isim ve logolar kullanılmamalıdır.
• Acentelik sözleşmeleri: Çalıştığınız her sigorta şirketiyle yazılı acentelik sözleşmesi yapılır. Yönetmelik, sözleşmede süre, komisyon ve fesih gibi konuların yer almasını ister.
• Değişiklik bildirimi: Levhadaki bilgilerinizde değişiklik olduğunda yönetmeliğin öngördüğü süre içinde (md. 16'ya göre 15 iş günü) odanıza bildirim yapın.
• Doğru bilgi aktarımı: 2025 değişikliğiyle acentelerin sigorta ettiren ve sigortalılara ait bilgileri sigorta şirketine doğru iletme yükümlülüğü açıkça yazıldı.
• Mutabakat: Yönetmelik, sigorta şirketi ile acente arasında üçer aylık dönemler halinde hesap mutabakatı yapılmasını öngörür.

Kuruluştan sonra işin önemli bir kısmı kayıt düzenidir: poliçeler, komisyonlar, şirket cari hesapları ve belgeler. PSPforSQL Acente programı poliçe ve zeyl kayıtlarını, sigorta şirketi cari hareketlerini ve komisyon takibini bir arada tutar; şirket ekstresiyle karşılaştırma için hesabı türüne göre özetleyebilirsiniz. Vergi tarafı için Acente Komisyonlarının Vergilendirilmesi yazımıza da göz atın.

Özetle

• Levhaya kayıt olmadan acentelik yapılamaz; önce SEDDK uygunluk belgesi gerekir.
• Başvuru TOBB-AEKS ön başvurusu ve odanız üzerinden yürür; onay SEDDK'dadır.
• Uygunluk belgesinden sonra altı ay içinde Levha kaydı, kayıttan sonra altı ay içinde faaliyete geçiş gerekir.
• Sermaye tutarları her yıl güncellenir; başvuru yılınızın tutarını kontrol edin.
• Plaka, unvan, acentelik sözleşmeleri ve değişiklik bildirimlerini ihmal etmeyin.